Verloren was techniek

Traditie, techniek en toewijding in elke stap van het proces.

De "verloren was" techniek is een eeuwenoude giettechniek die tot op vandaag wordt toegepast voor het realiseren van hoogwaardige bronzen sculpturen. Het procédé laat toe om zeer fijne details, texturen en subtiele vormovergangen nauwkeurig en duurzaam in brons te vertalen.

Het proces stap voor stap:

 

Stap 1:

Het origineel model (master)

Het proces start met een origineel model. Dit origineel vormt de absolute basis van het volledige gietproces en moet daarom inhoudelijk en technisch "af" zijn: vorm, proporties, textuur en detail worden één op één overgenomen in het brons. Idealiter wordt het origineel aangeleverd op ware grootte van het uiteindelijke beeld. Wanneer een verkleining of vergroting nodig is, gebeurt dit vooraf via digitale of mechanische technieken.

Het originele model kan in uiteenlopende materialen worden uitgevoerd, zoals klei, gips, was, een 3D-print, "objet trouvé", ... Alles wat zichtbaar is op het origineel zal in principe ook zichtbaar zal blijven in het brons.

Stap 2:

De negatiefmal

Van het originele model wordt een negatiefmal gemaakt, in hoogwaardige silicone en met een harde epoxy steunkap om de vorm te ondersteunen. Het maken van zo'n mal is een vak op zich: de mal neemt niet alleen de globale vorm op, maar ook alle details en texturen. Ze wordt zo opgebouwd dat ze nauwkeurig en duurzaam is; en handig om mee te werken.

Deze negatiefmal kan veelvuldig worden gebruikt en vormt de basis voor het maken van één of meerdere wasmodellen. Ze maakt het mogelijk om edities te gieten of eenzelfde werk op verschillende momenten opnieuw te produceren.

Het mouleren van heel fragiele of moeilijk verplaatsbare of grote werken kan op locatie gebeuren.

Stap 3:

Het wasmodel

Met behulp van de negatiefmal wordt een hol wasmodel gemaakt. De negatief mal wordt zorgvuldig ingestreken met was om alle haarfijne details en textuur over te nemen van het origineel. Dit wasmodel is een kopie van het originele werk, met een wanddikte die geschikt is voor het gieten in brons.

De kunstenaar of opdrachtgever komt het wasmodel signeren en goedkeuren.

Daarna wordt het model voorbereid op het gietproces. Aan het wasmodel worden gietkanalen en ontluchtingskanalen bevestigd. Die zorgen ervoor dat het vloeibare brons later correct door de gietmal kan stromen en dat lucht en gassen kunnen ontsnappen. Grotere of complexe sculpturen worden in meerdere delen voorbereid.

Stap 4:

De vuurvaste mal en het uitbranden

Het wasmodel wordt vervolgens ingekapseld in een vuurvaste massa; een gietmal. Na uitharding gaat deze mal in de oven die vervolgens dagenlang wordt gebakken. Tijdens het uitbranden smelt en verdwijnt de was — vandaar de naam "verloren was". Wat overblijft is een vuurvaste gietvorm met een afdruk van alle details van het wasmodel. De holtes in deze vuurvaste gietmal worden vervolgens volgegoten met vloeibaar brons.

Stap 5:

Het gieten van het brons

Bronzen lingots worden gesmolten tot bijna 1200°C. Wij werken met een klassieke 90/10-bronslegering (koper/tin), gekozen om haar duurzaamheid, stabiliteit en uitstekende patineerbaarheid. De hete bronsmassa wordt vervolgens in de vuurvaste mal gegoten. Na afkoeling wordt het beeld uitgevormd: de vuurvaste mal wordt opengebroken om het onbewerkte bronzen gietsel eruit te bevrijden. Het bronzen beeld wordt gereinigd van alle restanten van de vuurvaste mal.

Stap 6:

Nabewerking en ciselage

Alle giet- en ontluchtingskanalen worden verwijderd van het gietstuk, dat vervolgens gestraald wordt met glasparel. Daarna volgt de kunst van het ciseleren, waarbij het bronzen oppervlak zorgvuldig en minutieus wordt bewerkt met onder andere vijlen en schuurmaterialen. Holtes en naden worden dichtgelast en onzichtbaar geretoucheerd, grotere beelden worden geassembleerd.

Stap 7:

Patina of afwerking

Het bronzen werk wordt afgewerkt met een patinalaag (patineren). De patineur geeft advies op maat en voert in overleg de visie van de kunstenaar uit. Vervolgens wordt het beeld met een laagje boenwas afgewerkt om het patina te beschermen en oxidatie te vertragen.

In plaats van het beeld te patineren of kleuren, kan het beeld ook gepolijst worden om zo de geel-rozige kleur van het brons te benadrukken en bijkomende glans te geven.

Ook andere afwerkingen zijn mogelijk, rekening houdend met de plaats waar het bronzen werk komt te staan: verzilveren, vergulden, vernikkelen, verchromen, poederlakken, lakken, …

Stap 8:

Transport en installatie

Indien gewenst kan het bronzen beeld door ons getransporteerd of geplaatst worden, in binnen- en buitenland. Ook voor een bijhorende sokkel kan gezorgd worden.

FAQ — Veelgestelde vragen

  • In de meeste gevallen wordt een beeld hol gegoten. Dat maakt het gewicht beheersbaar en beperkt het materiaalverbruik.

    Kleinere onderdelen of specifieke zones worden soms massief gegoten, bijvoorbeeld om een betere gewichtsverdeling of balans te bekomen.

  • Absoluut.

    Volgens de klassieke Franse regelgeving telt een bronzen editie maximaal 12 originele exemplaren: 8 genummerde beelden (1/8 tot 8/8) en 4 artist’s proofs (EA I/IV tot IV/IV). Je kunt hierover meer lezen in ons blogartikel.

    Technisch gezien kan een mal echter veelvuldig worden gebruikt. De levensduur hangt onder andere af van de kwaliteit van de silicone.

    Wij gebruiken hoogwaardige professionele silicone die jarenlang meegaat en haar flexibiliteit behoudt — zo ben je verzekerd van precisie, duurzaamheid en consistentie bij elke gieting.

Van techniek naar samenwerking

De verlorenwastechniek vormt de technische ruggengraat van ons werk. Elk project vraagt echter een eigen vertaling. Daarom combineren we dit ambacht steeds met overleg, ervaring en een aanpak op maat van het werk en de maker. Ontdek hier meer over onze specifieke aanpak.

Onze aanpak

"Voor het vervaardigen van een beeld in brons is het cruciaal dat elke stap in het proces deskundig wordt uitgevoerd. Elk van deze stappen vergt vakmanschap en het streven naar het beste resultaat."

— Jo Van Geert,master bronze caster and founder Van Geert Art Foundry